Một người bạn đã đưa cho tôi một cuốn sách.
Tôi nhìn chằm chằm vào trang bìa như thể được tặng một thần đèn trong chai. Liệu một tay cuốn sách này có thể giải đáp cho những câu hỏi nhức nhối mà tâm hồn tôi đã suy ngẫm, đã hỏi và đã gào thét với vũ trụ trong 4 năm qua?
Người bạn thân nhất của tôi, Lori, đã tự tử vào đêm thứ Sáu, ngày 15 tháng 10 năm 2015. Sự ra đi này khiến cho cuộc sống của các con cô ấy và tôi bị ảnh hưởng liên tục bởi sự sụt giảm về tình cảm, sự dày vò về thể xác và nghi ngờ về tinh thần.
Mỗi ngày trôi qua đều có những người như tôi, từ chỗ là bạn thân hay cha mẹ, vợ/chồng hay bạn đời, trở thành “người sống sót sau mất mát”. Theo Tổ chức Phòng chống Tự tử Hoa Kỳ, trung bình mỗi ngày có 129 vụ tự tử, mỗi.một.ngày.
Vào thời điểm đó, tôi luôn cảm thấy mình không có học thức hay kinh nghiệm phù hợp để có thể giúp đỡ Lori một cách trọn vẹn. Tôi đã làm những gì mình có thể, nhưng trong nhiều năm tôi cảm thấy như vậy là chưa đủ — cho đến khi bạn tôi đưa cho tôi cuốn sách “Why People Die by Suicide” [tạm dịch: “Lý do người ta tự tử”] của Tiến sĩ Thomas Joiner. Các trang sách có vết cà phê và những ghi chú đánh dấu các số liệu thống kê và những điều mới khám phá. Từ kinh nghiệm của tôi, kết hợp với cuốn sách này, đây là những điều tôi ước ai đó đã giúp tôi sớm hơn.
1. Sự thật không có gì đáng xấu hổ
Tôi nhận thấy rằng việc nói về sự mất mát của mình hoặc về những người bị trầm cảm hoặc có ý định tự tử sẽ khiến người khác khó chịu. Nói đến bất hạnh là điều cấm kỵ. Bạn bè trên Facebook của tôi phải rất phong phú, tài khoản Instagram của tôi phải chứa đầy hình ảnh những kỳ nghỉ kỳ thú và dòng thời gian trên Twitter của tôi phải chứa đầy 140 ký tự để thuyết phục phần còn lại của thế giới rằng mọi thứ đều hoàn hảo.
Nhưng tất cả chúng ta đều biết rằng mọi người đều đang chiến đấu với các trận chiến đằng sau những cánh cửa đóng kín. Khi nói đến tự tử, sự thật quả là đau đớn và không hoàn hảo.
Có một sự chấp nhận rằng người thân yêu của chúng ta đã buồn bã, lạc lõng và trĩu vai vì gánh nặng. Có một nỗi sợ rằng ai đó có thể chỉ trỏ đàm tiếu hoặc đưa ra những lời phán xét. Theo nghiên cứu của Tiến sĩ Joiner, “44% trong số những người có người thân yêu mất vì tự tử đã nói dối ở một mức độ nào đó về nguyên nhân cái chết, trong khi không ai trong số những người mất người thân yêu vì tai nạn hoặc vì nguyên nhân tự nhiên nói dối [về nguyên nhân cái chết].”
Những người bị bỏ lại thậm chí khó nói ra từ “tự sát”. Trong khi thế hệ của chúng ta đang chứng kiến sự thay đổi trong các chủ đề tự chăm sóc bản thân, thì đó là một sự thay đổi chậm chạp và những người sống sót sau mất mát thường có vô số sự thật phải đối mặt. Chúng ta phải cung cấp cho họ không gian và sự khoan dung để thừa nhận và chấp nhận các chi tiết trong câu chuyện của họ. Và khi họ nói về sự thật của mình, đó là mức độ thân mật cần được ca ngợi — không nên khiến họ cảm thấy xấu hổ đến mức phải im lặng.
2. Chúng ta đã và đang cố gắng hết sức
Cái đêm mà Lori tốt nghiệp đại học thật buồn vui lẫn lộn. Khi trưởng thành, với một công việc toàn thời gian và một gia đình đang phụ thuộc vào mình, cô ấy liên tục tự dằn vặt rằng liệu việc dành thời gian và tiền bạc cho việc học của mình có ích kỷ hay không. Không quan trọng tôi đã khuyến khích cô ấy bao nhiêu hay con cái khen ngợi cô ấy thường xuyên về GPA 4.0 của cô ấy như thế nào — cô ấy cảm thấy mình không xứng đáng và không được người khác hỗ trợ trong cuộc sống của mình.
Có một đám mây đen đã chiếm lấy Lori trong suốt hai tuần trước lễ tốt nghiệp. Sau buổi lễ, gia đình và bạn bè của Lori đã đưa cô đi ăn uống và ăn mừng. Tất cả chúng tôi đều cười vang và chia sẻ những câu chuyện, nhưng Lori im lặng. Cô ấy lặng lẽ nghiêng người sang và nói với tôi, “Đây là nơi mà tớ không muốn đến nhất. Tớ không thể thở được. ”
Cô ấy đang lên cơn hoảng loạn, và tôi biết các triệu chứng sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn. Những học kỳ bấp bênh và sự hỗ trợ ít ỏi từ chính những người ngồi ở bàn này đang lởn vởn trong đầu cô. Cô ấy đang tái hiện những cuộc trò chuyện của họ về việc lãng phí thời gian và tiền bạc để có được bằng cấp. Mặt cô ấy đỏ bừng, và cô ấy đổ mồ hôi. Tôi nhìn vào mắt cô ấy và nói, “Chúng ta sẽ ở lại. Thức ăn sắp ra rồi. Cậu có muốn tớ kể chuyện cho cậu nghe không? ” Nước mắt lưng tròng, cô ấy gật đầu “Ừ.”
Đối với Lori, cuộc nói chuyện huyên thuyên không ngừng của tôi đã giúp cô ấy phân tâm. Giữa chừng những câu chuyện của tôi về con trai tôi hoặc cách những con mèo từ chối sử dụng hộp vệ sinh, tôi sẽ dừng lại và hỏi, “Cậu có đang thở không?” Như vậy là đủ để nhắc nhở và tôi sẽ tiếp tục nói chuyện. Đôi khi những giọt nước mắt lăn dài trên má cô trong những cuộc trò chuyện. Đôi khi cô ấy im lặng và vô cảm. Tôi có thể nói rằng cô ấy đang chìm trong suy nghĩ của mình. Cô ấy đang ngồi cạnh tôi, nhưng tâm trí của cô ấy ở một nơi khác. Nhưng tôi biết mình phải làm gì, và vì vậy tôi nói cho đến khi hơi thở của cô ấy dịu lại và đám mây đen u buồn lướt qua khỏi chúng tôi.
Tôi không phải là một nhà trị liệu. Tôi cũng không phải là một cố vấn. Liệu rằng tôi đã giúp đỡ cô ấy? Tôi chưa bao giờ gặp cơn hoảng loạn nào trong đời và không biết điều gì gây ra chúng hoặc cách nào để khắc phục chúng. Liệu tôi đã làm đúng? Suốt những năm qua, tôi tự hỏi liệu mình có giúp được gì cho cô ấy không. Nhưng Tiến sĩ Joiner đã khẳng định rằng, “Một số người không cần đến hiểu biết để hành động đúng. Họ chỉ cần để lòng trắc ẩn dẫn lối”. Tôi không có bằng tiến sĩ nhưng tôi đã cố gắng làm theo trái tim mình và ngừng cố gắng tìm hiểu tình hình và chỉ giúp cô ấy vượt qua nó.
Chúng ta có thể động viên, khích lệ họ. Có lẽ chúng ta ôm họ một cái. Có thể chúng ta nắm lấy tay họ, khi nước mắt chảy dài trên mặt họ. Đôi khi chúng ta phải có mặt, ngay cả khi nó không có ý nghĩa.
Bất cứ điều gì trái tim mách bảo chúng ta đều là điều tốt nhất cho họ trong thời điểm đó. Và chúng ta đã cố gắng hết sức trong hoàn cảnh này.
3. “Bước tiếp” là những gì họ muốn chúng ta làm
Trong một ngày mùa hè ở Illinois đầy nắng, ẩm ướt, tôi đã ăn trưa với Lori, nhưng cô ấy chỉ có một ít thời gian rảnh sau khi nhận công việc mới. Chúng tôi tìm thấy một cái bàn bên cửa sổ với ánh nắng chiếu vào. Tôi bắt đầu hỏi cô ấy những câu hỏi về công việc, đường đi làm, đồng nghiệp và cô ấy nhanh chóng ngắt lời tôi, “Tớ đang trở thành người lớn. Mọi thứ vẫn ổn. Kể cho tớ nghe tất cả những chi tiết hạnh phúc và ngớ ngẩn trong cuộc sống của cậu đi. Vàaaa, kể nào! ”
Cô ấy cười rạng rỡ khi nghe kể về niềm hạnh phúc. Cô ấy là người vị tha nhất mà tôi biết và có một kỹ năng kỳ diệu là ghi nhớ mọi con người và mọi chi tiết trong câu chuyện của tôi. Cô ấy vui mừng về niềm hạnh phúc của tôi trong mối quan hệ của tôi, cô ấy đã cảm thấy thích thú khi tôi nói với cô ấy rằng con trai tôi đã dạy con mèo cách lấy đồ. Con gái cô ấy đang hẹn hò với một người mà chúng tôi nhanh chóng nhận ra là còn hơn cả một mối tình thoáng qua, và chúng tôi đã nói đùa về kiểu tóc của Lori và nó sẽ phải thay đổi như thế nào cho đám cưới. Chúng tôi đã nói về việc con trai cô ấy sẽ sớm có bằng lái xe và chở cô ấy đi khắp thị trấn — nhưng quan trọng nhất, điều đó sẽ mang lại cho cậu ấy cảm giác tự do. Và đó là khi cô ấy nghiêng người và nói, “Tất cả người thân yêu của tớ đều hạnh phúc và điều đó khiến tớ hạnh phúc.”
Tôi đã tin vào câu nói của cô ấy và tới tận bây giờ tôi vẫn tin: “Tất cả người thân yêu của tớ đều hạnh phúc và điều đó khiến tớ hạnh phúc.”
Tôi nghĩ rằng trái tim của Lori được tạo nên từ bốn thập kỷ với những gánh nặng hư ảo, những sự thất hứa và những cơ hội bị bỏ lỡ. Nhiều mảnh ghép là trải nghiệm của cô, nhưng một vài trong số những mảnh đau đó cô nhận lấy từ những người khác để trái tim họ không phải đau đớn. Cô thu thập những mẩu ký ức, nỗi đau lòng, niềm mong mỏi và sự thiếu chấp nhận rồi ghép chúng lại với nhau để tạo thành một thứ giống như hình dạng của một trái tim. Với thế giới bên ngoài, tôi chắc rằng trái tim cô ấy trông thật lộn xộn. Tôi biết cô ấy tin rằng đây là tình yêu – nhận lấy và thấu hiểu hạnh phúc cũng như nỗi đau và nỗi buồn của người khác. Nhưng theo thời gian, cô không còn sức để giữ được sự nặng nề nữa.
Là một người sống sót sau mất mát, tôi biết rằng cô ấy hạnh phúc nhất khi mọi người thân yêu của cô ấy hạnh phúc. Sau khi Lori đi xa, chúng tôi tiếp tục cuộc sống của mình bằng cách kết hợp những truyền thống cũ mà chúng tôi từng tận hưởng cùng nhau. Người ta đã nói rằng “bạn không thể lặp lại quá khứ” và chúng tôi đồng ý, nhưng việc chữa lành có vẻ khác nhau đối với mọi người.
Đối với chúng tôi, tiến về phía trước có nghĩa là bước ra khỏi nỗi đau của mình và đi đến một tương lai đầy hy vọng. Mùa thu đến và tôi lên kế hoạch đi chơi ngày hội bí ngô hàng năm với các con của cô ấy. Chúng tôi nói về cô ấy trong những chuyến đi chơi như cô ấy đang ở đây, như thể cô ấy đang chứng kiến niềm vui của chúng tôi.
Chúng tôi chia sẻ những cột mốc quan trọng và những kỷ niệm mới cùng nhau — như hôn nhân, tốt nghiệp và sinh con. Chúng tôi tiến về phía trước, từng ngày, từng ngày, từng kỷ niệm mới, từng ký ức mới, bởi vì chúng tôi biết cô ấy sẽ rất vui khi thấy chúng tôi hạnh phúc bên nhau.
Từ từ, theo thời gian, tôi đã bình yên với tất cả những gánh nặng và đổ vỡ mà Lori đã từng cảm nhận. Tôi luôn muốn sửa chữa mọi thứ hoặc giúp đỡ cô ấy, nhưng tôi nhận ra rằng tôi không thể chữa lành cho cô ấy. Và cô ấy cũng biết tôi không thể chữa lành cho cô ấy. Cô chỉ muốn không còn phải đối mặt với nỗi đau, ngay cả khi điều đó có nghĩa là không còn sống được nữa.
Với kiến thức và sự khoan dung, đã có một sự chấp nhận trong cuộc sống của tôi.
Nhà thơ, nhà ghi nhớ và nữ diễn viên vĩ đại người Mỹ Maya Angelou viết rằng, “Khi đó tôi đã làm những gì tôi biết cách để làm. Bây giờ tôi biết rõ hơn, tôi làm tốt hơn.” Những lời này đã trở thành câu thần chú của tôi và là phương tiện để tôi giúp đỡ những người sống sót sau mất mát và gia đình sau tang quyến — động lực của tôi để bước tiếp.
Nguồn: Elephant Journal
Tác giả: Cassie Yoder
Lược dịch: Snow
Biên tập: Lyo Kiu
The Givers Project 