Tất cả chúng ta đều có sức khỏe tinh thần, tuy nhiên nó có thể thường bị hiểu thành cả bệnh tâm lý và hai khái niệm này rất khác nhau, chứ không phải kém quan trọng vì bệnh tâm lý (ảnh hưởng đến một trên bốn người trong đời) hoàn toàn có thể khiến một người trở nên suy sụp .
Alison Pay, giám đốc quản lý của Mental Health At Work (MHAW) [Tạm dịch: Sức khỏe tinh thần tại nơi làm việc], người vận hành những chương trình theo yêu cầu về sức khỏe tinh thần ở nơi làm việc đã nói rằng, việc hiểu đúng các khái niệm là bước quan trọng trong việc giảm sự kỳ thị và giúp đỡ lẫn nhau.
“Nhiều người, nhất là ở nơi làm việc, cảm thấy khó khăn khi dùng thuật ngữ sức khỏe tinh thần, một phần vì lo sợ về những nhầm lẫn xung quanh từ đó, nhất là với những người thường dùng nó để chỉ bệnh tâm lý,”.
“Nếu chúng ta có thể hiểu sự khác nhau giữa sức khỏe tinh thần và bệnh tâm lý và khoảng cách giữa chúng thì chúng ta mới có thể bắt đầu dẹp đi sự kỳ thị xung quanh hai từ này, đó cũng là bước đầu trong việc bình thường hóa những cuộc đối thoại về chủ đề trên.”
Sức khỏe tinh thần là gì?
Sức khỏe tinh thần, được hiểu đơn giản là một thước đo trạng thái tinh thần, cũng như sức khỏe thể chất là thước đo của cơ thể chúng ta vậy. Nó có thể thay đổi theo ngày hay thậm chí theo giờ và nó bị ảnh hưởng bởi rất nhiều thứ trong cuộc sống cá nhân hay công việc của chúng ta, Aimee Gee, Trưởng ban tin tức tại Mind cho hay, có rất nhiều thuật ngữ từng được dùng để diễn tả sức khỏe tinh thần mà chúng có thể gây nhầm lẫn, một vài người thường gọi nó là “sức khỏe cảm xúc” trong khi số khác có thể gọi đó là “wellbeing” sự khỏe mạnh.
Maggi Rose, điều hành viên cao cấp của MHAW giải thích rằng, hiểu đơn giản thì sẽ tốt hơn nếu chúng ta coi sức khỏe tinh thần tồn tại một cách liên tục. Nó có thể thay đổi dựa trên những yếu tố trong phong cách sống như việc chúng ta ngủ bao nhiêu, công việc áp lực thế nào, chúng ta có đang tập thể dục không và khẩu phần ăn của chúng ta như thế nào. Nó cũng có thể thay đổi dù bạn có được chẩn đoán bệnh tâm lý hay không.
Rose mô tả một mũi tên vô hình trên biểu đồ tròn dưới đây. Khi ta ở trạng thái hạnh phúc hay hài lòng nhất, mũi tên sẽ ở phía tay phải – tuy nhiên, nếu các sự kiện trong cuộc sống khiến chúng ta buồn bã, áp lực và sang chấn hay nếu chúng ta không chăm sóc cho bản thân, mũi tên có thể đi xa hơn về phía giữa biểu đồ – về phía có vấn đề về sức khỏe tinh thần.
Vấn Đề Về Sức Khỏe Tinh Thần Là Gì?
Theo MHAW, một vấn đề về sức khỏe tinh thần là khi một người cho thấy những dấu hiệu có một thứ gì đó không đúng với họ – họ có thể khóc lóc, lo âu hay nóng giận về điều gì đó hoặc họ cũng có thể rút lui khỏi những tình huống ấy.
Theo Quỹ Sức Khỏe Tinh Thần [the Mental Health Foundation], cho biết phần lớn mọi người trải qua vấn đề sức khỏe tinh thần có thể hồi phục được (hay học được cách sống với nó), nhất là nếu họ có được sự giúp đỡ sớm. Trong biểu đồ tròn trên đây, mũi tên có thể đi về phía bên phải.
Cách chúng ta phục hồi sau một số tình huống đôi khi được xem là khả năng phục hồi tinh thần hay sức mạnh tinh thần, có thể khác nhau giữa người với người. Một số người có thể đương đầu được với những áp lực cuộc sống,, số khác có thể gặp khó khăn để làm việc đó, thường là vì những lý do vượt ngoài tầm kiểm soát của họ.
Bệnh Tâm Lý Là Gì?
Khi vấn đề sức khỏe tinh thần bắt đầu chi phối một cách nghiêm trọng cuộc sống của một người – ảnh hưởng công việc, mối quan hệ, học tập hay cuộc sống xã hội – MHAW xem đó là một bệnh tâm lý. Rose nói rằng: “Có nghĩa là một người không thể làm những việc mà họ sẽ làm, nên làm hay có thể làm trong cuộc sống của mình”. Trên biểu đồ, mũi tên sẽ đi chuyển về phía bên trái.
Bệnh tâm lý ảnh hưởng đến khả năng vận hành mỗi ngày. Lo âu, trầm cảm, rối loạn ăn uống, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và rối loạn nhân cách đều được xem là bệnh tâm lý.
Biểu đồ ở trên cho ta thấy một góc nhìn đơn giản về một mảng vô cùng nhiều sắc thái trong cuộc sống mà chúng ta vẫn chưa hoàn toàn hiểu hết. Tất nhiên có những yếu tố gây ra bệnh tâm lý mà con người không thể kiểm soát được chẳng hạn như di truyền và hoàn cảnh sống. Tuy nhiên Pay nói rằng, biểu đồ được thiết kế nhằm thể hiện bệnh tâm lý và sức khỏe tinh thần không hề giống nhau. Hiểu sự khác biệt này có thể giúp mở ra nhiều cuộc thảo luận hơn về chủ đề trên, từ đó giúp giảm thiểu sự kỳ thị và tủi hổ.
Emma Carrington, giám đốc mảng tư vấn thông tin tại Rethink Mental Illness đề xuất rằng “bệnh tâm lý” nên là một khái niệm “ô dù” cho hàng loạt các tình trạng khác nhau gây ảnh hưởng lên cách một người suy nghĩ và cảm nhận.
“Giống như bao bệnh khác, bạn có thể sẽ cần điều trị bằng thuốc để kiểm soát các triệu chứng”. “Việc điều trị có thể sẽ dùng thuốc nhưng cũng sẽ có các buổi trị liệu bằng lời và giáo dục kiến thức”. Một số người có thể hoàn toàn hồi phục, trong vài trường hợp bệnh tâm lý có thể sẽ không khỏi nhưng nếu nhận được sự hỗ trợ đúng đắn, họ vẫn có thể kiểm soát được cuộc sống của mình.
Aimee Gee từ Mind đã nhận định: “Vấn đề sức khỏe tinh thần” và “bệnh tâm lý” là những khái niệm thường được sử dụng một cách chồng chéo. “Một số người sẽ sử dụng “vấn đề sức khỏe tinh thần” để mô tả triệu chứng/trải nghiệm của mình, số còn lại sẽ sử dụng “bệnh tâm lý”. “Tại Mind chúng tôi thường sử dụng “vấn đề sức khỏe tinh thần” sau khi đã thảo luận với rất nhiều người về câu hỏi “Mọi người cảm thấy thoải mái nhất với cách nói nào?”. Tuy nhiên, từ nào phù hợp nhất vẫn nằm ở quyết định của mỗi cá nhân.
Dù bạn có cảm thấy như thế nào, tốt nhất là bạn vẫn nên nói về vấn đề mà bạn đang đối mặt thay vì giữ chúng trong lòng. Quan tâm đến sức khỏe tinh thần của mình nên được coi trọng như việc quan tâm đến sức khỏe thể chất vậy.
Pay nói thêm: “Thêm một điều quan trọng nữa là bạn nên trao đổi nếu thấy lo lắng cho một người khác”. “Nếu bạn thật tâm cảm thông, hãy hỏi người đó họ đang như thế nào, dành thời gian lắng nghe, đôi khi vậy là đủ để họ bắt đầu hành trình hồi phục lại sức khỏe tinh thần của mình.”
Nguồn: HuffPost
Tác giả: Natasha Hinde – Life reporter at HuffPost UK
Lược dịch: The Givers Team
The Givers Project 